Wie betaalt de prijs voor Dubai’s rijkdom?

In Dubai kun je als toerist van alles vinden. Moderne winkelcentra met ingebouwd aquarium en indoor ski-resort, de hoogste toren.( Burj Khalifa, 829.8 meter in de wereld), stranden in de vorm van een palmboom, goedkope elektronica en alles komt met uitstekende service. Maar deze service moet ergens vandaan komen.

Dubai telt daarom ook veel emigranten. Zij komen voornamelijk uit India, Pakistan, Bangladesh en de Filipijnen. Zij werken vaak zeven dagen per week, meer dan 12 uur per dag voor een vierde van het salaris van een Europeaan. Dit terwijl de bedrijven in Dubai wel goed voor haar expatgemeenschap zorgt. Zij krijgen een aardig zakcentje, genoeg vrije tijd en vaak een interessante positie in een bedrijf. Een ding is zeker, Dubai is een stad waar 24/7 wordt gewerkt om de toerist tevreden te houden.

Christie en Nikolas komen uit Singapore, maar wonen en werken in Qatar. Zij zijn voor twee dagen in Dubai. “We zijn hier nu met onze familie. Zij wilden heel graag een keertje naar Dubai en vinden het fantastisch. De gekke attracties vinden ze prachtig, in Singapore hebben we geen indoor ski-hal. Ook pakken ze andere toeristische attracties mee, zoals een safari in de woestijn en hebben ze de Burj Khalifa bezocht. Dubai verschilt niet heel erg van Qatar, alleen is hier meer vrijheid”, zegt Christie.

Het financiële district in Dubai. Foto's: Sara-May Leeflang

Annelie en Jorgen komen uit Zwitserland en zijn in Dubai om hun dochter te bezoeken die hier werkt. “Het is erg leuk om Dubai een keer te zien. Het is zo veilig en overal krijg je goede service. Het is zo modern. Ik ben aangenaam verrast. Ik kan me voorstellen dat mijn dochter het hier naar haar zin heeft.” Bjorg is 41 jaar komt uit Zweden en is voor de tweede keer in Dubai. “Mijn vrouw komt graag in Dubai. Dit is niet mijn favoriete vakantiebestemming, maar zij voelt zich aangetrokken tot Dubai. De luxe die je overal vindt, de vele shopping malls en de chique uitgaansgelegenheden. Ook heeft ze een vriendin hier wonen. Daarbij is Dubai ook een heel veilige vakantiebestemming.”

Volgens de Filipijnse Nancy, werkzaam in het Plaza hotel, komen toeristen voor drie verschillende redenen naar Dubai: om te winkelen, voor het nachtleven en voor werk. Het hotel ligt in het financiële centrum van de stad. “Vijftig procent van onze hotelgasten is Saoedisch. “Zij komen hier voor werk, maar pakken alle toeristische attracties mee. Wij bieden helikopter-tours, een dhow cruise en Abu Dhabi-tours aan. Verder kunnen toeristen een quad, jetski of limousine huren. De rest van onze bezoekers is Europees, Amerikaans en de laatste jaren zijn we ook actief op de Chinese markt omdat we steeds meer Chinese gasten krijgen.”

Toeristen bekijken dans waterfontein naast de Burj Khalifa

Ken is 30 jaar en komt uit de Filipijnen. Hij is werkzaam op het strand van Sharjah. Hij ziet voornamelijk Russisch sprekende toeristen op het strand. “Veel komen uit Moskou en zijn een paar dagen of weken in de Emiraten. Rusland investeert veel in Dubai en is goede vriendjes met de regering. Maar je ziet ook veel Armenen, Oekraïners, Kirgiziërs en Kazachstanen. Vaak zijn zij op zoek naar werk.”

Er is een grote expatgemeenschap in Dubai. Overal zie je jonge westerse meisjes in zomerse kleding en mannen in shorts die Dubai verkennen. Italiaanse, Spaanse, Portugese, Russische, Oekraïense, Zweedse jongvolwassenen komen één of twee jaar naar Dubai om werkervaring op te doen. De 26-jarige Italiaanse Eleonora krijgt 1.000 euro per maand, haar huur wordt door het bedrijf betaald en de bonussen kunnen per maand oplopen tot 500 euro. “Ik hoop in deze twee jaar genoeg gespaard te hebben om hierna weer Engelse les in China te geven en rond te reizen.”

Europeanen hebben in tegenstelling tot andere emigranten een luxe positie. Zij krijgen een aanzienlijk hoger salaris, meer vakantiedagen en hebben vaak het recht om één keer per jaar op kosten van het bedrijf naar huis te vliegen. Voor veel emigranten is het leven in Dubai minder voordelig. De meesten komen hier om te werken om vervolgens het geld dat ze verdienen naar hun familie te sturen.

Volgens Syriër Jonathan, 31 jaar, heb je als immigrant in Dubai niet veel te zeggen. “Je krijgt een werkvisum en daar moet je tevreden mee zijn. Als je zonder werk komt te zitten, dan krijg je een maand de tijd om ander werk te zoeken. Anders moet je het land verlaten. De meesten van ons zijn dus blij dat ze überhaupt een baan hebben gevonden.”

Amin, 31 jaar uit Bangladesh is hier een voorbeeld van. Hij moet zeven dagen per week 24 uur per dag paraat staan. Hij is de conciërge van een appartementsgebouw. “Ik mag het gebouw niet verlaten. Als ik er niet ben en er is iets aan de hand in één van de appartementen dan is dat een probleem. Ik ga alleen één keer per dag naar de supermarkt om de hoek.” Dit doet Amin al vijf jaar. Hij verdient 1.100 Dirham per maand, dat is ongeveer 280 euro. “In vijf jaar tijd heb ik niet één keer salarisverhoging gehad. Ik kan er ook niet om vragen, omdat er duizenden mensen om een baan staan te springen. Bengalen krijgen ook geen visum meer voor de Emiraten, omdat we met te veel zijn.” Amin klaagt over het eten in Dubai. “Het eten is niet vers. In Bangladesh is het eten veel beter.”

Marie, 27 jaar uit Kameroen, werkt van 10 uur ‘s ochtends tot 11 uur ‘s avonds in een schoenenwinkel zeven dagen per week. “Ik heb geen tijd om te zitten, soms niet eens tijd om te eten.” Als ze thuiskomt is haar situatie niet veel beter. Ze slaapt met zeven andere mensen op een slaapzaal. Ze huurt haar bed voor bijna 200 euro per maand, dit terwijl ze nog geen 400 euro verdient. “We huren een bed voor 12 uur, de andere twaalf uur wordt aan de volgende persoon verhuurd.” Marie vindt Dubai een saaie stad en zou het liefst naar Duitsland emigreren.

Er is ook een middenklasse in Dubai maar ook zij hebben te maken met een hoge werkdruk. De Syrische Jonathan werkt nu zes jaar in Dubai. Hij verdient 850 dollar per maand en 40 procent daarvan gaat naar de huur voor zijn kamer. Hij werkt 6 dagen per week 9,5 uur per dag als salesmedewerker bij een bedrijf dat veiligheidscamera’s verkoopt. Maar als er een probleem is dan moet hij ook buiten werkuren paraat staan. Volgens hem is iedereen in Dubai gestrest. “Iedereen die hier werkt ervaart veel stress door de hoge werkdruk. In Dubai krijg je de allerbeste service als klant en gast. De competitie is moordend. Als bedrijf heb je niet drie of vier concurrenten maar dertig of veertig. Als jij niet 24/7 paraat staat dan neemt iemand anders jouw baan in. Er zijn zoveel mensen die hetzelfde werk zouden doen voor de helft van het salaris. Dus je staat altijd onder druk. Als jij geen topkwaliteit levert en de targets van de maand niet haalt dan heb je grote problemen. In Dubai doe je het werk dat in Europa door drie verschillende mensen wordt gedaan.” Het leven in Dubai is volgens Jonathan eigenlijk best goedkoop. “Als je eenmaal je accommodatie kan betalen dan is de rest geen probleem. Eten, drinken, kleren en elektronica kan je hier heel goedkoop krijgen.” Jonathan deelt een klein appartement 25 kilometer uit de stad met drie Indiërs. Ik huur de slaapkamer en de Indiërs delen de woonkamer met z’n drieën. Dat moet wel, want anders kun je niet in Dubai wonen.”

Eén van de Indiërs is Nirgil. Hij is 28 jaar en werkt al vijf jaar in Dubai als IT-medewerker. “Ik deel nu ruim twee jaar een kleine ruimte samen met mijn broers. Dit werkt tot nu toe, omdat we allemaal ongehuwd zijn.” De slaapkamer is niet groter dan 20 vierkante meter. Met houten schotten wordt de ruimte verdeeld. Volgens Nirgil komen immigranten niet voor hun rechten op, omdat ze zo het land weer uitgestuurd kunnen worden. “De regering staat hier aan de zijde van de werkgevers.”

Maz is geboren en getogen in Dubai, maar krijgt geen paspoort van de Emiraten. In plaats daarvan heeft hij een Pakistaans paspoort. Zijn ouders zijn van Pakistaanse afkomst en hebben 30 jaar in Dubai gewoond. “Dertig jaar geleden was Dubai nog een woestijn. Mijn vader was taxichauffeur en mijn moeder was kleermaakster. Ik ben in armoede opgegroeid, maar de mensen waren gastvrij. Nu is alles veranderd. Geld verandert mensen. Het maakt ze hebberig.”

Een groot aquarium in een winkelcentrum in Dubai


Maz heeft de afgelopen tien jaar aan de lopende band gewerkt om zijn familie te onderhouden. “Ik heb een jaar lang 21 uur per dag gewerkt, daar heb ik insomnie (slapeloosheid) aan over gehouden. Nu werk ik voor een Saoedisch import/export bedrijf. Ik werk van 7 tot 5, maar ik maak elke dag twee overuren om het werk af te krijgen. Ik krijg hier niet voor betaald. Ik onderhoud samen met een andere broer de rest van de familie. Dat zijn mijn ouders, drie broers en twee zussen. Mijn ouders hebben nu een mooi appartement in Pakistan kunnen bouwen.”

Volgens Maz heb je in Dubai een mooie auto, goede kleren en een mooi appartement. Maar daar is alles mee gezegd. “Dubai is een goede plek om te werken en geld te verdienen. Daarom hebben veel mannen ook geen tijd voor een vrouw. Ik ben 35 jaar en wijk nogal af van de norm van mijn familie. Ik ben nog niet getrouwd, omdat als ik thuis kom ik te moe ben om ook maar wat te ondernemen. Ik ben nu in een fase waarin ik een gezin wil beginnen, maar ik weet niet waar ik de tijd vandaan moet halen om een vrouw te ontmoeten.”

Waarom is Dubai in trek bij Turkse Nederlanders?

“Ik ging in 2013 met mijn man naar Dubai tijdens de kerstvakantie. Het leek ons interessant omdat het aan de ene kant een modern land is met opvallende architectuur terwijl het aan de andere kant ook een islamitisch land is met de bijkomende voordelen zoals halal eten, moskeeën en andere faciliteiten”, zegt de Turkse Nederlander Firdevs. Toen ze eenmaal aankwamen maakte het land hun verwachtingen waar. Wat haar in eerste instantie opviel waren de grote en moderne gebouwen en de infrastructuur die ongekend is in het Midden-Oosten. Maar ook de plek die de islam in het land ondanks alle tegenstellingen heeft, zegt Firdevs erg te hebben verbaasd. “De moskeeën zijn op de meest centrale en mooiste plekken gebouwd. Zelfs als je aan het shoppen bent, hoor je opeens een gebedsoproep binnen de meest luxe winkelcentra of wordt je door middel van een lichtbord eraan herinnerd dat je nog maar een kwartier hebt om te bidden. Ondanks de glamour en luxe verwaarlozen ze hun religie niet en dat vond ik heel fijn om te zien.” Aan de andere kant is het land volgens haar ook vol contrasten. Naast de armen die vaak uit Pakistan of Indië komen om te werken, bijvoorbeeld als babysitter of schoonmaker, zijn er de “rijke Arabieren” die weinig van nederigheid hebben gehoord. “Je hebt overal bling bling, zelfs vrouwen met een boerka willen zich onderscheiden met hun merktassen, juwelen, horloges of schoenen. Over de auto’s wil ik al helemaal niet beginnen. Het lijkt wel het Las Vegas van Arabieren.” Of Firdevs later nog een keer teruggaat naar Dubai weet ze niet, maar als je daar nog niet bent geweest is haar advies: gaan. “Vooral voor moslims die niet alles kunnen eten of niet kunnen zwemmen in de bekende hotspots van Europa, zijn er in Dubai ongekend veel mogelijkheden. Je kan op safari, zwemmen, shoppen en voor mij heel belangrijk: je kan smullen van het lekkere eten zonder dat je je steeds zorgen hoeft te maken over het vlees.” Osman, een andere Turkse Nederlander ging vorig jaar op huwelijksreis naar Indonesië via Dubai en besloot niet gelijk over te stappen, maar daar een paar dagen te verblijven. Zijn vrouw had van vrienden gehoord dat je tenminste één keer in je leven in Dubai geweest moet zijn. “Ik vond het niks, eerlijk gezegd. Geen geschiedenis, geen cultuur en geen identiteit. Als je geen miljonair bent die voor zaken daar moet zijn, zou ik het lekker vermijden”, zegt hij. Waar Osman zich vooral aan heeft geërgerd is dat het hele land heel “fake” aanvoelt, ook de wijze waarop de islam beoefend wordt is volgens hem niet oprecht. “Van buiten ziet het land er best islamitisch uit, maar als je beter oplet zie je dat de islam daar alleen maar schijn is. Ik heb heel veel landen bezocht, maar nog nooit heb ik zoveel verspilling gezien.”

Skyline Dubai

Ook wat betreft toeristische trekpleisters heeft Osman niet veel kunnen genieten van zijn vakantie. “Syrië, Egypte, Iran hebben allemaal van die plekken waarvan je het gevoel krijgt eeuwen terug te kunnen gaan in de geschiedenis. Je verbeeldt je heel makkelijk hoe het leven in de 16e of 17e eeuw was. Maar in Dubai zie je alleen maar beton, auto’s en winkels waar dure merken worden verkocht. Daarvoor hoef je echt niet naar Dubai te gaan, dat hebben we in Europa ook in overvloed. Het land heeft niets unieks, ik begrijp nog steeds niet waarom veel mensen vol lof zijn na hun reis.” Osman laat Dubai voortaan links liggen. “Als ik eerder had geweten dat Dubai zo weinig voorstelt, had ik een weekje langer geboekt voor Indonesië. Want daar voel je, ruik je en proef je cultuur. Dat kan je niet nabootsen door veel geld te pompen in een woestijn.”

Dit artikel verscheen 27 januari 2017 in Zaman Vandaag. In samenwerking met Huseyin Atasever.